اصول ریشه دار معماری ایرانی اسلامی درعمارت شیرینه دشتی

عمارت شیرینه دشتی (شرق شهر خورموج)از جمله بنا های پایدار با کارد کرد مناسب  است،  داری یک سری ویژگی های معماری منحصر به فرد در طراحی آن می باشد از جمله می توان به مسایل ذیل اشار ه کرد.

1-خود بسندگی وبوم آوردبودن « مصالح وفن آوری >> استفاده از سنگ وگچ که هردو مصالح بومی منطقه است وسازگاری کامل با اقیلم منطقه دارد.

2-پرهیز از بیهودگی ((به معنای دوری از افزوده های غیر ضروری))دارای دو طبقه می باشد که هر کدام دارای کارکرد مناسب خود برای  فصول مختلف سال داشته است .

3-مردم واری "که رعایت مقیاس های انسانی به شکل مطلوب وبراساس رفع نیاز ها ی اوست .ماننددرگاههاي به شكل هلالي به طور قرينه در ديوارهاي شرقي و غربي ايجاد كرده اند كه از طريق اين درگاهها به دهليزي كه به صورت كمربندي تمام سالن را دور ميزند راه پيدا مي كند.یا دهلیز ها ودالانها ،طاق نماها و... همه متناسب با مقیاس های انسانی است .

3-دورنگرایی "که به مفهوم حفظ حریم های خصوصی  وعمومی است . در در طراحی آن با ایجاد دهلیز ها ودالانها وشاه نشین بیشتر نمایان می شود .

4-نیارش " که در طراحی ساختار اصلی بنا شیرینه ،که به معنای رعایت چارچوب معین ترسیمی وهندسی سازه وعنارصر اصلی نگهدانده بنا ست در طراحی آن مد نظر بوده است .مانند قرينه سازي و تعادل و همچنين منظر سازي بسيار ماهرانه و استادانه بكار بسته شده مخصوصاً در شاه نشين مقرنس كاري و كاربندي و قرينه سازي در هلالي هاي گچبري بخوبي بكار گرفته شده است .عوامل تزئيني اين بنا علاوه بر كاربندي ها و قاب هاي تزئيني زير قوس هاي سقف و همچنين طاقنما هاي تزئيني و طاقچه هاي متعدد كه به صورت قرينه در ديوارهاي جانبي شاه نشين بكار گرفته شده از انواع بديع طاق و طاقنما از جمله كلمبو كه مخصوص آب انبارها و كاروانسراهاست در اين بنا بكار رفته است.

5-پیمودن "به معنای پیروی از نظم ابعادی معین که به نحوی تولید انبوه وحرفه ای را ممکن می سازد در طراحی آن می باشد 

 این اصول ریشه دار معماری ایرانی که برگرفته از ارزش های ایرانی واسلامی می باشد در این بنا تاریخی مورد توجه جدی بوده است   وبه نظر بند می توان آن را به عنوان یک بنای پایدار سبز که چه در دور ساخت  یا زمان بهر ه برداری  ویا حتی تخریب بنا بهداشت وسلامت مردم را تهدید نمی کند  ،می توان یاد کرد که خود جای بحث وتحقیق فراوان دارد.

اما به راستی حال و روز شیرینه سالهاست که از شیرین بودن فاصله گرفته است و روی به تلخی می نهد؛ شیرینه ای که می تواند معرف فرهنگ  ومعماری بومی منظقه باشد و زمینه جذب گردشگران  فراوان گردد، روز به روز از خاطرها دورتر می شود...

 

 

نوشته :سهراب منصوری کارشناسی  ارشد معماری 

عمارت شیرینه دشتی

عمارت شیرینه در محلی موسوم به همین نام در دل کوه و در ۵ کیلومتری شرق خورموج مرکز شهرستان دشتی استان بوشهر احداث گردیده عمارت شیرینه توسط محمد خان دشتی بنا نهاده شده و با توجه به اینکه سرچشمه آب شیرینی در کنار عمارت قرار داشت مشهور به عمارت شیرینه گردید. قدمت این بنا به صد سال می‌رسد. پس از فوت محمد خان این بنا فروخته شد به شیخ عبدالله حاجیانی و بعد از ایشان مالکین به ترتیب عبارتند از : غلامی حاج حیدر مظفری صالح احمدی که نهایتاً با توجه به اینکه چاههای عمیق و تلمبه خانه اداره آب در کنار عمارت قرار داشت توسط سازمان مزبور خریداری گردید.

عمارت شیرینه دارای دو طبقه بوده و از مصالح سنگ و گچ ساخته شده‌است. طبقه زیرین به دو بخش تقسیم می‌شود بخش مرکزی که به صورت یک سالن به ابعاد ۲۴ متر مربع است درگاههای به شکل هلالی به طور قرینه در دیوارهای شرقی و غربی ایجاد کرده‌اند که از طریق این درگاهها به دهلیزی که به صورت کمربندی تمام سالن را دور می‌زند راه پیدا می‌کند. سالن مرکزی در مجموع ۸ درگاه قوسی شکل دارد که به دهلیز ار تباط پیدا می‌کند.

دالان مجاور سالن دارای ۳ متر عرض و ۶ دریچه نور گیر به صورت قرینه در سقف آن ایجاد کرده‌اند که نور لازم را در این بخش تامین کرده‌است. ورودی دهلیز با سه پله به داخل بنا راه داشته و در جانب غربی دهلیز ایجاد شده‌است. طبقه دوم که در حقیقت شاه نشی می‌باشد دارای تزئینات و الحاقات مخصوص به خود می‌باشد و در این قسمت قرینه سازی و تعادل و همچنین منظر سازی بسیار ماهرانه و استادانه بکار بسته شده مخصوصاً در شاه نشین مقرنس کاری و کاربندی و قرینه سازی در هلالی‌های گچبری بخوبی بکار گرفته شده‌است عوامل تزئینی این بنا علاوه بر کاربندی‌ها و قاب‌های تزئینی زیر قوس‌های سقف و همچنین طاقنماهای تزئینی و طاقچه‌های متعدد که به صورت قرینه در دیوارهای جانبی شاه نشین بکار گرفته شده از انواع بدیع طاق و طاقنما از جمله کلمبو که مخصوص آب انبارها و کاروانسراهاست در این بنا بکار رفته‌است. همچنین پوشش درگاهها به صورت چپیله نیز از دیگر عوامل بارز این بنا است. طاق بین تویزه‌ها ترکیبی از خوانچه پوش است که مشابه آن را در مسجد جامع یزد و خانه سوکیاسیان اصفهان می‌بینیم.